Pamiętaj, że substancje psychodeliczne są w Polsce zakazane prawnie i mogą być niebezpieczna dla Twojego zdrowia. Nie zachęcamy do nielegalnego stosowania substancji psychodelicznych. Skupiamy się na edukowaniu, pomocy, redukcji szkód.

Wstęp

Ketamina to szybko działający środek znieczulający ogólnie należący do substancji psychoaktywnych z grupy dysocjantów (związków, które wywołują dysocjację, czyli uczucie oddzielenia świadomości od ciała). 

Została wynaleziona w 1963 roku w Parke-Davis Laboratories, jako potencjalny zamiennik stosowanej w anestezji fencyklidyny (PCP), której jest pochodną. W 1966 roku opatentowano ją jako lek do stosowania u ludzi i zwierząt. Przez wiele lat była uznawana za jeden z najbezpieczniejszych anestetyków, ponieważ nie prowadziła do depresji oddechowej w takim stopniu jak inne dostępne substancje znieczulające. Przez jakiś czas stosowano ją również w leczeniu alkoholizmu i uzależnienia od opiatów, a także podawano śmiertelnie chorym pacjentom w celu obniżenia lęku przed śmiercią [1]. 

Ketamina to psychoplastogen: wspiera szybką i trwałą neuroplastyczność (zdolność komórek nerwowych do tworzenia nowych połączeń, mających na celu ich reorganizację, adaptację, zmienność i samonaprawę oraz procesy uczenia się i pamięci) [2].

Obecnie jest stosowana w medycynie i weterynarii, zazwyczaj w chirurgii i intensywnej terapii. Od 2010 roku stosowanie ketaminy rozszerzyło się o pacjentów z zakresu psychiatrii w terapii lekoopornej depresji i zmagających się z myślami samobójczymi [3]. W 2021 roku leczenie ketaminą zostało zaakceptowane przez Polskie Towarzystwo Psychiatryczne jako opcja terapii 3 rzutu w leczeniu depresji. 

W Polsce terapia depresji ketaminą (wlewy dożylne) jest stosowana w kilku szpitalach psychiatrycznych i ambulatoryjnych centrach psychiatrycznych. Od 2019 roku pacjentom leczącym się na depresję podaje się donosowo esketaminę (enancjomer ketaminy) o nazwie Spravato®. W lipcu 2023 esketamina stała się w Polsce dostępna w ramach pierwszego psychiatrycznego programu lekowego. 

Pierwsze przypadki rekreacyjnego stosowania ketaminy odnotowano w 1967 roku w Stanach Zjednoczonych. W latach 90. substancja rozpowszechniła się w Europie – była stosowana do fałszowania pigułek ecstasy. Współcześnie stanowi popularną używkę w kulturze klubowej. 

W kontrolowanych warunkach klinicznych – niezależnie czy stosowana w anestezjologii czy w terapii depresji – ketamina jest bezpieczną substancją. W kontekście rekreacyjnym jej użycie może jednak wiązać się z różnego rodzaju zagrożeniami, których można uniknąć, stosując odpowiednie praktyki redukcji szkód.

Przedstawione poniżej informacje mają charakter edukacyjny. Autorka nie zachęca nikogo do zażywania substancji psychoaktywnych. Celem prezentowanych treści jest ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, jak również pełnienie misji edukacyjnej i informacyjnej.

Psychoaktywne działanie ketaminy

Ketamina jest znana przede wszystkim ze względu na swoje działanie dysocjacyjne (uczucie oddzielenia świadomości od ciała), analgetyczne (zanik odczuwania bólu), sedacyjne (uspokajające). To jednak tylko wierzchołek góry lodowej – użytkownicy mogą odczuwać szereg zróżnicowanych efektów w zależności od dawki, wrażliwości osobniczej, a także kontekstu przyjmowania substancji. Poniższa lista przedstawia większość z możliwych subiektywnych doznań towarzyszących doświadczeniu z ketaminą. Należy pamiętać, że ich występowanie może się różnić skalą, natężeniem i obecnością lub jej brakiem w zależności od wyżej wymienionych czynników.

Efekty fizyczne

– Uspokojenie – ketamina ma umiarkowane działanie uspokajające. Obniża potrzebę aktywności fizycznej, przy wyższych dawkach może odebrać użytkownikowi możliwość poruszania się.

– Spontaniczne odczucia cielesne – ketaminowy „haj cielesny” można opisać jako intensywne, przyjemne uczucie mrowienia, które jest specyficzne dla dłoni, stóp i głowy. Objawia się to jako uczucie przebywania poza ciałem lub ogólne odłączenie umysłu od ciała, któremu mogą towarzyszyć stany fizycznej euforii.

– Zmiany w odczuwanej formie ciała i zmiany w odczuwanej grawitacji – w zależności od dawki ketamina może silnie zmieniać sposób, w jaki użytkownik postrzega swoje ciało. Przy wysokich dawkach użytkownik może czuć się tak, jakby był całkowicie odłączony od swojego ciała i od ziemi.

– Fizyczna euforia – może być obecna u niektórych użytkowników, jednak efekt ten występuje znacznie słabiej i rzadziej niż w przypadku opiatów lub MDMA.

– Wrażenie lekkości ciała – użytkownik może mieć wrażenie, że jego ciało unosi się i jest całkowicie nieważkie. Paradoksalnie przy niskich dawkach efekt ten może być stymulujący, promując aktywność fizyczną, sprawiając, że ciało nie czuje wysiłku.

– Utrata kontroli motorycznej – utrata kontroli motorycznej wraz z równowagą i koordynacją jest powszechna i staje się wyraźna przy wyższych dawkach. Organizacje zajmujące się redukcją szkód zalecają, aby użytkownicy pozostawali w pozycji siedzącej lub leżącej, aby uniknąć upadku i zranienia.

– Podwyższone ciśnienie krwi – występuje przy wyższych dawkach.

– Stłumiona wrażliwość na dotyk – zmysł dotyku może zostać całkowicie stłumiony, czemu towarzyszyć może uczucie drętwienia kończyn.

– Uśmierzanie bólu – bardzo wyraźne. 

– Oczopląs – oczy użytkownika mogą się poruszać i trząść, szczególnie przy wyższych dawkach. Efekt ten jest tymczasowy i zwykle nie jest powodem do niepokoju, chyba że utrzymuje się po ustąpieniu innych efektów.

– Zawroty głowy – niektórzy użytkownicy zgłaszają zawroty głowy pod wpływem ketaminy.

– Zwiększone wydzielanie śliny

– Nudności – niezbyt częste, ale bardziej prawdopodobne przy wyższych dawkach i w pobliżu szczytu doświadczenia.

– Halucynacje smakowe

– Trudności z oddawaniem moczu

– Zmniejszone libido – w przeciwieństwie do stymulantów i wielu innych substancji, ketamina ma tendencję do silnego zmniejszania libido, czyniąc aktywności seksualne nieatrakcyjnymi i trudnymi do wykonania; zbiega się to z tłumieniem wrażliwości na dotyk i tłumieniem orgazmu.

– Tłumienie orgazmu – silnie hamuje orgazm i normalną reakcję podniecenia seksualnego przy umiarkowanych lub wysokich dawkach.

– Autonomia fizyczna – stosunkowo rzadkie, ale może wystąpić u niektórych użytkowników. Osoby pod wpływem ketaminy mogą mieć wrażenie, że ich ciało wykonuje gesty i ruchy poza ich kontrolą. Zaburzenia te są jednak zazwyczaj proste i krótkotrwałe.

Efekty kognitywne

– Stłumiona zdolność do myślenia analitycznego – użytkownicy zgłaszają, że pod wpływem ketaminy trudno jest myśleć normalnie lub logicznie. Normalne funkcje poznawcze i pamięć robocza są upośledzone w sposób zależny od dawki. Natomiast kreatywne lub nieliniowe zdolności myślenia mogą zostać wzmocnione.

– Stłumione odczuwanie lęku – jest zauważalne we wszystkich dawkach, ale nie jest tak selektywne jak działanie benzodiazepin lub innych GABAergików.

– Euforia poznawcza – użytkownicy zgłaszają stany euforii poznawczej, które mają tendencję do występowania podczas fazy narastania działania substancji; wydaje się jednak, że są mniej wyraźne w porównaniu do stymulantów, entaktogenów i opioidów.

– Kompulsywne przedawkowywanie – ze względu na swoje euforyczne działanie, szybki początek i krótki czas działania, ketamina może powodować kompulsywne ponowne dawkowanie u niektórych osób. Zdecydowanie zaleca się stosowanie strategii ograniczających spożycie i zapobiegających nadużyciom.

– Myślenie koncepcyjne – ketamina wspiera myślenie koncepcyjne lub nieliniowe w sposób, który może stymulować zdolności artystyczne lub twórcze. Użytkownicy często zgłaszają wchodzenie w podobne do snów, bardzo złożone i abstrakcyjne przestrzenie mentalne, które uwalniają ich od granic normalnego poznania i promują nowy wgląd w ich życie i wzorce mentalne.

– Déjà vu – użytkownik może doświadczyć silnego uczucia déjà vu. Efekt ten jest rzadki.

– Urojenia – wydają się występować częściej po ketaminie niż po innych substancjach (np. stymulantach, psychodelikach). Efekt ten często zbiega się z komponentem inflacji ego. Zdecydowanie zaleca się unikanie ketaminy, jeśli ma się podatność na zaburzenia psychiczne, takie jak schizofrenia lub choroba afektywna dwubiegunowa, ponieważ może ona nasilać urojenia i wywoływać psychozę.

– Depersonalizacja i derealizacja

– Redukcja depresji

– Redukcja zahamowań – niskie dawki powodują redukcję zahamowani w podobny sposób jak alkohol. Dlatego ketamina bywa używana rekreacyjnie na imprezach. Wyższe dawki spowodują odwrotny efekt: wycofanie społeczne i niezdolność do normalnej komunikacji.

– Wzmocnienie snów

– Inflacja ego – niższe dawki mogą powodować inflację ego podobną do tej obserwowanej po alkoholu, benzodiazepinach lub kokainie. Może również wystąpić przy wysokich dawkach, objawiając się jako urojenia wielkościowe.

– Zmniejszona możliwość koncentracji – zdolność do skupienia się na pojedynczym zadaniu lub obiekcie może być silnie zredukowana. 

– Wzmocnienie wrażenia immersji – poczucie immersji użytkownika może być znacznie zwiększone, szczególnie podczas oglądania mediów wizualnych. 

– Zwiększona wrażliwość na muzykę – występuje w zależności od dawki i otoczenia. Czasami może powodować, że muzyka brzmi obco i nieprzyjemnie.

– Introspekcja – niektóre raporty użytkowników sugerują, że ketamina może zwiększać introspekcję; jednak efekt ten wydaje się być znacznie słabszy niż w przypadku psychodelików i entaktogenów. 

– Zmniejszony dostęp do zasobów pamięci – silnie tłumi pamięć krótko- i długoterminową (w sposób zależny od dawki) na czas trwania doświadczenia. Duże dawki wydają się być w stanie tymczasowo całkowicie wyłączyć pamięć i wywołać amnezję.

– Tłumienie osobistych uprzedzeń – niektóre raporty użytkowników sugerują, że ketamina może tłumić osobiste uprzedzenia; jednak efekt ten wydaje się być znacznie słabszy niż w przypadku psychodelików lub entaktogenów.

– Mania

– Psychoza – wydaje się być bardziej powszechna po ketaminie niż po innych substancjach (np. stymulantach, psychodelikach) i wydaje się zbiegać z występowaniem urojeń. Zdecydowanie zaleca się unikanie ketaminy, jeśli jesteś podatny na zaburzenia psychiczne, takie jak schizofrenia lub choroba afektywna dwubiegunowa, ponieważ może ona nasilać urojenia i wywoływać psychozę.

– Dezorientacja przestrzenna – w zależności od dawki. Specjaliści sugerują, że użytkownik powinien przeanalizować każde środowisko, w którym przyjmuje ketaminę, aby uniknąć zgubienia się lub zranienia.

– Zwiększenie podatności na sugestię – może to wynikać z wpływu ketaminy na funkcje poznawcze oraz podatności na urojenia i psychozy.

– Spowolnienie myślenia – myśli mogą być postrzegane przez użytkownika jako sztywne, zamrożone lub płynące w zwolnionym tempie. Wiadomo, że środki dysocjacyjne wywołują ten efekt silniej niż inne substancje.

– Zniekształcenie poczucia upływu czasu – ketamina znacząco zmienia subiektywne doświadczenie czasu, szczególnie na progu k-hole. W tym stanie użytkownik nie jest w stanie określić, ile czasu minęło; niektórzy użytkownicy zgłaszają, odczuwają pół godziny niczym całe życie. Inni donoszą, że są przenoszeni do wymiaru pozornie poza czasem i przestrzenią, dopóki efekty nie ustąpią.

Efekty słuchowe

– Stłumiona wrażliwość słuchowa

– Zniekształcenia dźwięku

– Halucynacje słuchowe – możliwe przy wysokich dawkach. 

Efekty wizualne

Ketamina może znacznie tłumić wrażliwość wzrokową i zakłócać sygnały wizualne. Dlatego nigdy nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn pod wpływem ketaminy!

– Stłumiona wrażliwość wzrokowa

– Podwójne widzenie – występuje przy umiarkowanych i dużych dawkach i może uniemożliwić czytanie tekstu.

– Zakłócenie rozpoznawania wzorców – zazwyczaj występuje przy wyższych dawkach i sprawia, że nie można rozpoznać i zinterpretować postrzegalnych danych wizualnych.

– Zmniejszona ostrość widzenia

– Spowolnione „klatkowanie” obrazu

– Zniekształcenia wizualne

– Zniekształcenie perspektywy

– Wrażenie pocięcia scenerii

– Geometryzacja przestrzeni

– Halucynacje wewnętrzne i zewnętrzne – przy wyższych dawkach.  

Efekty transpersonalne

– Podniesiona świadomość własnej egzystencji

– Zmiany w tożsamości

– Doświadczenie bliskie śmierci

– Wzmocnienie odczuwania duchowości

K-hole

K-hole to nazwa całego zespołu efektów charakterystycznego dla wysokich dawek ketaminy.

Niektórzy użytkownicy opisują to jako przyjemne doświadczenie, inni uważają je za przerażające i porównują do doświadczenia bliskiego śmierci. 

Osoby znajdujące się w k-hole czują się całkowicie oderwane od swojego ciała i otoczenia. Nie są w stanie się poruszać ani mówić. Bywa, że ślinią się i wydają się być w stanie katatonii. Na poziomie mentalnym użytkownik zazwyczaj doświadcza w tym czasie żywych, podobnych do snów halucynacji oraz zniekształceń czasu i przestrzeni.

Jeżeli osoba w otoczeniu znajdzie się w tym stanie, należy upewnić się, że leży w bezpiecznej pozycji i oddycha bez problemu. Stan k-hole trwa zazwyczaj około 20-30 minut.

Główne zagrożenia związane z rekreacyjnym zażywaniem ketaminy

Poniżej przedstawiono listę potencjalnych zagrożeń związanych z rekreacyjnym zażywaniem ketaminy. Warto zaznaczyć, że zagrożenia te nie występują w kontekście klinicznym, gdy ketamina jest podawana pacjentowi przez uprawniony podmiot leczniczy w celu terapeutycznym. 

Nawet jeżeli użytkownik podejmuje decyzję o rekreacyjnym przyjęciu substancji, właściwa edukacja, świadomość ryzyka i stosowanie dobrych praktyk redukcji szkód pomaga w znacznym stopniu zmniejszyć ryzyko wystąpienia poniższych zdarzeń.

Krótkoterminowe

Przedawkowanie

Głównym i potencjalnie zagrażającym życiu ryzykiem związanym z rekreacyjnym zażywaniem ketaminy jest możliwość przedawkowania (rozumianego niekoniecznie jako przedawkowanie śmiertelne, lecz jako przyjęcie za dużej dawki w stosunku do oczekiwanego efektu).

Występuje ono szczególnie wtedy, kiedy użytkownik ma kontakt z dysocjantem po raz pierwszy i nie wie, w jaki sposób się go dawkuje. Zdarza się, że użytkownicy, którzy mają wcześniejsze doświadczenia z innymi substancjami przyjmowanymi donosowo, przyjmują dawkę ketaminy odpowiadającą zazwyczaj przyjmowanej dawce amfetaminy lub kokainy – która może okazać się stanowczo za wysoka. 

Przedawkowania śmiertelne są stosunkowo rzadkie, ale możliwe – głównie w przypadku domięśniowej lub dożylnej drogi podania, a także w przypadku łączenia ketaminy z innymi substancjami. Nie są natomiast znane przypadki śmiertelnych przedawkowań w kontekście legalnej terapii z użyciem ketaminy [4]. 

Objawy przedawkowania, na które warto zwrócić uwagę i poszukać pomocy w razie ich wystąpienia : 

• wymioty 
• ból klatki piersiowej
• nieregularny rytm serca
• spowolniony oddech
• konwulsje
• podniesione ciśnienie krwi

Łączenie z innymi substancjami

Łączenie ketaminy z innymi substancjami znacząco zwiększa ryzyko wypadków (o czym więcej w następnym punkcie), ale też może prowadzić do nieprzewidzianych i potencjalnie niebezpiecznych interakcji. 

Poniżej omówiono połączenia, na które można najczęściej natknąć się w kulturze klubowej i festiwalowej, a których zgodnie z zasadami redukcji szkód najlepiej unikać:

– Alkohol i ketamina. Alkohol działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, podczas gdy ketamina jest dysocjacyjnym środkiem znieczulającym i uspokajającym. Obie substancje mogą wpływać na zdolność spójnego myślenia. W połączeniu mogą sprawić, że użytkownik nie będzie w stanie prawidłowo się poruszać lub komunikować, co znacznie zwiększa ryzyko wypadków (również takich, w których ucierpią inne osoby) i utrudnia proszenie o pomoc. W skrajnych przypadkach i przy wysokich dawkach ketamina może uniemożliwić poruszanie się, co w sytuacji wymiotów wywołanych nadużyciem alkoholu może doprowadzić do zadławienia, a nawet śmierci. 

– Kokaina i ketamina. To połączenie zostało w kulturze klubowej nazwane „Calvin Klein”. Kokaina bywa często używana do wzmacniania działania innych substancji ze względu na swoje właściwości stymulujące, co może być niebezpieczne, zwłaszcza w przypadku ketaminy. Podczas połączenia tych dwóch substancji mogą ulec wzmocnieniu ich skutki niepożądane takie jak: agresywne zachowania, „bad tripy”, reakcje psychotyczne, problemy z sercem, wysokie ciśnienie krwi, udary i inne powikłania neurologiczne, a także śmierć [5].

– MDMA i ketamina. W kulturze psychonautycznej to połączenie nazywa się „kitty flip”. Może ono stanowić zagrożenie z powodu specyficznego działania obu substancji, to znaczy upośledzenia pamięci krótkotrwałej i myślenia konceptualnego przez ketaminę oraz zwiększenie impulsywności i skłonności do nieodpowiedzialnych zachowań wywoływanego przez MDMA. W sytuacji przyjmowania substancji w nieodpowiednich warunkach i z nieodpowiednimi osobami, takie połączenie może narazić użytkownika na podjęcie złych decyzji lub w skrajnych przypadkach stanie się ofiarą nadużyć [6].

– Konopie i ketamina. Połączenie ketaminy i THC może znacząco zwiększać stany lękowe i paranoję, a także intensyfikować działanie obu substancji w porównaniu do przyjmowania ich oddzielnie. 

Wypadki

Specyficzne dysocjacyjne i anestezjologiczne (znieczulające) właściwości ketaminy sprawiają, że jej zażywanie w nieodpowiednich warunkach i w nieodpowiedni sposób sposób może prowadzić do wypadków. Dzieje się tak z powodu utraty kontroli nad ciałem i obniżenia wrażliwości na bodźce zmysłowe. Przyjmowanie substancji w nieprawidłowym kontekście może prowadzić do utraty przytomności, urazów wywołanych upadkiem, urazów wywołanych zbyt długim przebywaniem na zimnie lub w słońcu, a w skrajnych przypadkach zadławienia się wymiocinami lub utonięciem (dlatego nie należy przyjmować ketaminy w wodzie lub w pobliżu zbiorników wodnych). 

Ryzyko wypadków wzrasta w przypadku łączenia ketaminy z innymi substancjami.

Długoterminowe

Zdolności kognitywne i samopoczucie

Przeprowadzone w 2010 roku badanie opublikowane w magazynie Addiction sugeruje, że osoby często zażywające ketaminę (co najmniej 4 dni w tygodniu, średnio 20 dni w miesiącu) doświadczyły zwiększonych stanów depresyjnych i upośledzenia pamięci, w tym pamięci werbalnej, krótkotrwałej i wzrokowej. Jednak osoby, które stosowały ketaminę stosunkowo rzadko (1-4 dni/miesiąc, średnio 3,25 dnia/miesiąc) i byli użytkownicy ketaminy nie różnili się od grupy kontrolnej w testach pamięci, uwagi i samopoczucia psychicznego [7].

Sugeruje to, że rzadkie stosowanie ketaminy nie powoduje deficytów poznawczych, a wszelkie uszczerbki, które mogą wystąpić, mogą być odwracalne po zaprzestaniu używania substancji. 

Zaburzenia pracy układu moczowego

Według przeglądu systematycznego z 2011 roku istnieje 110 udokumentowanych doniesień o objawach ze strony układu moczowego związanych z uzależnieniem od ketaminy. Określono je jako „wrzodziejące zapalenie pęcherza moczowego wywołane ketaminą”. Obejmują one nietrzymanie moczu z parcia, zmniejszoną kontrolę pęcherza moczowego, zmniejszoną objętość pęcherza moczowego i bolesny krwiomocz (krew w moczu).

Czas wystąpienia objawów ze strony dolnych dróg moczowych różni się w zależności od intensywności i czasu stosowania ketaminy; nie jest jednak jasne, czy w sposób liniowy. Objawy zaburzeń pracy układu moczowego występowały we wszystkich zgłoszonych przypadkach, w których użytkownik spożywał więcej niż 5 gramów substancji dziennie [8].

Badanie kliniczne przeprowadzone w 2015 roku na szczurach sugeruje, że  stosowanie EGCG może zmniejszyć lub odwrócić wywołane ketaminą uszkodzenia pęcherza, nie jest jednak jasne, czy te same wyniki można odnieść do ludzi [9]. 

Uzależnienie i potencjał do nadużywania

Potencjał uzależniający ketaminy ocenia się na średni lub wysoki. Przy częstym stosowaniu substancja może wywołać uzależnienie psychiczne [10].

Tolerancja na działanie ketaminy rozwija się wraz z długotrwałym i wielokrotnym stosowaniem. Powoduje to, że użytkownicy muszą podawać coraz większe dawki, aby osiągnąć te same efekty. Potrzeba około 3-7 dni, aby tolerancja zmniejszyła się do połowy i 1-2 tygodni, aby powrócić do poziomu wyjściowego (przy braku dalszego spożycia).

Ketamina wykazuje tolerancję krzyżową ze wszystkimi dysocjantami, co oznacza, że po jej spożyciu wszystkie substancje z tej grupy będą działały w zmniejszonym stopniu.

Medyczne stany wymagające zachowania ostrożności

• komentarz eksperta Rady Programowej HoloMind, lekarza kardiologa Adama Stańczyka

Ketaminę należy stosować bardzo ostrożnie u osób przewlekle nadużywających alkoholu oraz podczas zatrucia alkoholowego, z rozpoznanymi zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie, w tym schizofrenii (nawet jeśli jest dobrze kontrolowana farmakologicznie).

Szczególną uwagę zachować w przypadku wcześniejszego rozpoznania marskości wątroby lub innych zaburzeń czynności wątroby, nadczynności tarczycy lub leczenia hormonami tarczycy (zwiększone ryzyko zwyżek ciśnienia tętniczego i tachykardii), aktualnych infekcji górnych dróg oddechowych (nasilenie odruchu kaszlowego, co może prowadzić do skurczu krtani), przebytych urazów głowy, odwodnienia, chorób układu sercowo – naczyniowego (zwłaszcza potwierdzonych zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych i naczyniach dogłowowych), łagodnego lub umiarkowanego nadciśnienia tętniczego, tachyarytmii. 

Dobre praktyki redukcji szkód

Celem poniższej listy nie jest dostarczenie porad dotyczących używania substancji w sposób niezgodny z prawem. Jest to zbiór informacji, które mają pomóc Ci w podjęciu świadomej decyzji o tym, czy chcesz używać substancji psychoaktywnych i jak to zrobić bezpiecznie. Naszym celem jest ograniczanie negatywnych skutków braku dostępu do odpowiedniej wiedzy. Należy pamiętać, że każdy wybór niesie ze sobą odpowiedzialność i potencjalne konsekwencje. 

– Uważaj, aby nie przedawkować. Jeżeli planujesz przyjmować substancję, dowiedz się, jakie są jej efekty w zależności od dawki. Specjaliści redukcji szkód sugerują, że zaczynanie od mniejszych dawek jest zawsze bezpieczniejsze. 

– Jeżeli chcesz użyć ketaminy w celu leczenia depresji bądź innych zaburzeń psychicznych, zrób to pod nadzorem lekarza i z zapewnioną integracją psychodeliczną w klinice specjalizującej się w leczeniu ketaminą. 

– Zwróć uwagę na swoje otoczenie i osoby dookoła. Jeżeli nie czujesz się bezpiecznie, nie ufasz swoim towarzyszom lub nie znasz miejsca, w którym jesteś – lepiej powstrzymać się od zażywania. Unikaj przyjmowania ketaminy w pobliżu zbiorników wodnych, torowisk, jezdni. Warto, by w twoim towarzystwie zawsze była trzeźwa osoba, która wie co i w jakiej dawce przyjmujesz. 

– Zwróć uwagę na swój nastrój. Obniżone samopoczucie psychiczne i/lub fizyczne może negatywnie wpłynąć na zdolność do poradzenia sobie z doświadczeniem z ketaminą. 

– Unikaj częstego stosowania, aby zapobiec długoterminowym skutkom niepożądanym. 

– Bakterie i wirusy to twój wróg. Jeżeli przyjmujesz ketaminę donosowo, zwróć uwagę na powierzchnię, której używasz i jej czystość. Nie używaj banknotu do wciągania substancji i nie dziel się z innymi osobami rurką, której używasz.

– Jeżeli przyjmujesz ketaminę domięśniowo lub dożylnie, używaj sterylnej strzykawki i nigdy nie dziel się nią z innymi osobami. Pamiętaj, że do zastrzyków dożylnych i domięśniowych używa się różnych strzykawek i igieł. Warto mieć na uwadze, że ta forma podania zwiększa ryzyko przedawkowania. 

– Zachowaj szczególną ostrożność w przypadku połączeń ketaminy z innymi substancjami, szczególnie jeśli nie masz doświadczenia z samą ketaminą. Najbezpieczniej jest unikać połączeń. 

– Przetestuj substancję testem kolorymetrycznym by upewnić się, z czym masz do czynienia. 

– Zapobiegaj kompulsywnemu dawkowaniu. Można to zrobić poprzez ustalenie i przygotowanie przed sesją dawki, którą zamierza się przyjąć i schowanie reszty z decyzją, by jej nie używać. 

– W Polsce wytwarzanie, dystrybucja i posiadanie ketaminy jest nielegalne (wyjątkiem są uprawnione podmioty lecznicze). Oznacza to, że wchodząc w posiadanie lub udostępniając tę substancję innym osobom, użytkownik naraża się na konsekwencje prawne, które w zależności od kontekstu i oceny sytuacji przez prokuratora mogą wiązać się z grzywną, karą pozbawienia wolności i/lub zakazem prowadzenia pojazdów. Na chwilę obecną najbardziej pewnym sposobem redukcji tego ryzyka jest rezygnacja z posiadania substancji, póki jej status prawny się nie zmieni lub korzystanie z niej tylko w legalnym kontekście terapeutycznym.

Farmakodynamika i farmakokinetyka ketaminy [11]
komentarz eksperta Rady Programowej HoloMind, lekarza kardiologa Adama Stańczyka

Ketamina charakteryzuje się znaczną lipofilnością (powinowactwo do tłuszczów), dzięki czemu szybko przenika przez barierę krew-mózg. Ketamina łatwo ulega najpierw szybkiej dystrybucji w tkankach o wysokiej perfuzji (na przykład serce, płuca, mózg), następnie w mięśniach i tkankach obwodowych, a na końcu w tkance tłuszczowej. U ludzi, po podaniu dożylnym faza dystrybucyjna ketaminy trwa około 45 minut, zaś okres półtrwania od 10 do 15 minut. Ketamina ulega przemianom wątrobowym (w układzie enzymatycznym cytochromu P450) z wytworzeniem czynnego metabolitu norketaminy (jego działanie jest sześciokrotnie słabsze od ketaminy), który ulega dalszym przekształceniom metabolicznym do pochodnych cykloheksanowych o działaniu ponad dziesięciokrotnie słabszym. Zmetabolizowana ketamina wydalana jest głównie z moczem (91%), w niewielkim odsetku z kałem (3%). Lek przenika przez łożysko.

Mechanizm działania ketaminy nie jest w pełni wyjaśniony. Ketamina jest substancją oddziałującą poprzez szereg grup receptorów, np. jest antagonistą receptorów muskarynowych w OUN, niekompetycyjnym antagonistą receptorów NMDA pobudzanych przez L-glutaminian, jak również oddziałuje z receptorami opioidowymi µ, oraz σ, dodatkowo wiąże się z receptorami α- i β-adrenergicznymi. Ketamina wprowadza w stan znieczulenia rozkojarzeniowego (dysocjacyjnego), to znaczy, że podczas znieczulenia ketaminą występuje czynnościowe rozkojarzenie między układem limbicznym a korą mózgową (neocortex). Działanie anestetyczne leku odbywa się poprzez blokowanie receptorów NMDA. Ketamina zwiększa również aktywność dopaminy, co może mieć związek z jej właściwościami psychomimetycznymi. Z zakresu układu krążenia, ketamina powoduje zwiększenie częstotliwości rytmu serca (tętno/ puls), wzrost ciśnienia tętniczego i zwiększa zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Powyższe zmiany hemodynamiczne mogą wynikać ze zwiększonego stężenia katecholamin w surowicy, na skutek możliwego hamowania ich wychwytu zwrotnego przez lek, jak również z bezpośredniego wpływu na receptory adrenergiczne (α i β). Ketamina działa silnie rozszerzająco na oskrzela, natomiast napięcie mięśni szkieletowych może pozostać bez zmian lub ulec nasileniu w różnym stopniu.

Bibliografia

[1] Adamowicz P. i wsp. 2003. Ketamine: A new substance on the Polish drug market. Problems of Forensic Sciences. 56:24-37.

[2] Ly C. i wsp. 2018. Psychedelics Promote Structural and Functional Neural Plasticity. Cell Rep. 23(11):3170-3182. doi:10.1016/j.celrep.2018.05.022

[3] Vargas MV. i wsp. 2021. Psychedelics and Other Psychoplastogens for Treating Mental Illness. FrontPsychiatry. 12:727117. 

doi:10.3389/fpsyt.2021.727117.

[4] Chaves TV i wsp. 2023. Overdoses and deaths related to the use of ketamine and its analogues: a systematic review. Am J Drug Alcohol Abuse. ar 4;49(2):141-150. 

doi:10.1080/00952990.2022.2132506

[5] Gold MS. i wsp. 2020. Calvin klein (CK) designer cocktail, new „Speedball” is the „grimm reaper”: Brain dopaminergic surge a potential death sentence. J Syst Integr Neurosci. 7:10.15761/JSIN.1000227.

doi: 10.15761/JSIN.1000227

[6] McLure J. What is Kitty Flipping? The 101 on Mixing Ketamine and MDMA. 2020, Double Blind

(Dostęp: 28.12.2023)

[7] Morgan C. i wsp. 2010. Consequences of chronic ketamine self-administration upon neurocognitive function and psychological wellbeing: a 1-year longitudinal study. Addiction. 105(1):121–133. 

doi: 10.1111/j.1360-0443.2009.02761.x.

[8] Middela S., Pearce I. 2011. Ketamine-induced vesicopathy: a literature review.Int J Clin Pract. 65(1):27-30. 

doi: 10.1111/j.1742-1241.2010.02502.x. 

[9] Jang M-Y. i wsp. 2015. The protective effect of green tea catechins on ketamine-induced cystitis in a rat model. Urological Science. 26(3):186–192.

doi:10.1016/j.urols.2015.07.010.

[10] Liu Y. i wsp. 2016. Ketamine abuse potential and use disorder. Brain Res Bull. 126(Pt 1):68-73.

doi: 10.1016/j.brainresbull.2016.05.016

[11] Charakterystyka-3323-20201210000000-8699_A-20201217000524.pdf w https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/3323/characteristic

Inne źródła:

Morgan CJA., Curran HV. 2012. Independent Scientific Committee on Drugs (ISCD) Ketamine use: a review. Addiction. 107(1):27–38.

doi: 10.1111/j.1360-0443.2011.03576.x.

Psychonautwiki.org (Dostęp: 28.12.2023)

Sin.org.pl (Dostęp: 28.12.2023)